BẢO ĐẢM AN TOÀN THỰC PHẨM MÙA MƯA, BÃO, LỤT TẠI THANH HÓA
Mưa, bão, lụt làm nguồn nước dễ bị ô nhiễm, thực phẩm có thể bị ngâm nước, hư hỏng và việc bảo quản lạnh có thể gián đoạn do mất điện. Để phòng ngừa ngộ độc và bệnh truyền qua thực phẩm, người dân, cơ sở thực phẩm và bếp ăn tập thể tại Thanh Hóa cần chủ động kiểm soát an toàn thực phẩm trước, trong và sau thiên tai.
(Khẩn trương triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng chống ngộ độc sau khi bão cùng mưa lũ đi qua. Ảnh minh họa)
Nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa mưa bão
Nước từ cống rãnh, khu chăn nuôi, nơi tập kết rác thải và các khu vực ô nhiễm có thể hòa vào nguồn nước sinh hoạt. Thực phẩm, dụng cụ và bề mặt bếp tiếp xúc với nước bẩn đều có nguy cơ mang mầm bệnh. Môi trường ẩm ướt còn làm ruồi, gián, chuột và nấm mốc phát triển.
Mất điện và gián đoạn vận chuyển có thể làm đứt quãng bảo quản lạnh. Thực phẩm bị ngâm nước, bao gói hư hỏng, hết hạn, ôi thiu hoặc nấm mốc đều không còn bảo đảm an toàn. Khi nguồn cung khan hiếm, thực phẩm không rõ nguồn gốc và hàng cứu trợ bị hư hỏng cũng có thể xâm nhập thị trường.
Chủ động chuẩn bị trước khi mưa bão xảy ra
Người dân cần theo dõi dự báo và chuẩn bị lượng lương thực, thực phẩm, nước uống vừa đủ; không tích trữ quá nhiều thực phẩm tươi sống hoặc sản phẩm phải bảo quản lạnh. Nên ưu tiên gạo, mì, lương khô, đồ hộp nguyên vẹn, thực phẩm đóng gói có nhãn và nước uống đóng chai. Cần chuẩn bị thực phẩm phù hợp cho trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người đang điều trị bệnh.
Đặt thực phẩm ở vị trí cao, khô ráo, kín, cách xa hóa chất và rác thải; để riêng thực phẩm sống với thức ăn chín. Dụng cụ chứa nước, nồi, bếp, dao, thớt phải được vệ sinh, che đậy và sẵn sàng sử dụng khi mất điện hoặc gián đoạn nguồn nước.
Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và bếp ăn tập thể cần rà soát nguồn cung, kho, thoát nước, phương tiện bảo quản, nguồn nước và phương án khi mất điện. Chỉ tiếp nhận thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bao gói nguyên vẹn và được vận chuyển đúng điều kiện.
Thực hiện an toàn thực phẩm trong thời gian mưa bão và ngập lụt
Nguyên tắc quan trọng nhất là dùng nước sạch, ăn chín và uống sôi. Nước ăn uống, chế biến và rửa dụng cụ phải từ nguồn an toàn; nếu chưa chắc chắn cần đun sôi hoặc xử lý theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Thức ăn phải nấu kỹ, dùng sớm, che đậy, tách riêng với thực phẩm sống và hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Người dân tuyệt đối không sử dụng các loại thực phẩm sau:
• Gia súc, gia cầm, thủy sản chết do ngập nước, mắc bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân.
• Thực phẩm đã tiếp xúc với nước lũ hoặc có bao gói bị thấm, rách, phồng, gỉ sét, móp méo nghiêm trọng hay mất nhãn.
• Thực phẩm ôi thiu, nấm mốc, đổi màu, có mùi vị bất thường hoặc đã hết hạn sử dụng.
• Thực phẩm cần bảo quản lạnh khi không còn kiểm soát được nhiệt độ an toàn do mất điện kéo dài.
• Nấm lạ, cây, quả rừng, côn trùng, thủy hải sản hoặc sản phẩm tự nhiên chưa xác định rõ là an toàn.
Không nếm thử để xác định thực phẩm còn an toàn hay không. Khi nghi ngờ, cần loại bỏ; không tận dụng, chế biến lại hoặc bán cho người khác. Rác và thực phẩm hư hỏng phải được thu gom, chứa kín, xử lý theo hướng dẫn của địa phương.
Khắc phục và kiểm soát an toàn thực phẩm sau khi nước rút
Sau ngập lụt, cần dọn bùn đất, thu gom rác, vệ sinh bếp, kho và bề mặt chế biến. Dụng cụ tiếp xúc với nước lũ phải được rửa bằng nước sạch, khử khuẩn theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Giếng, bể chứa bị ngập phải được thau rửa, xử lý và chỉ sử dụng khi nguồn nước đã an toàn.
Cơ sở sản xuất, kinh doanh và bếp ăn tập thể chỉ hoạt động trở lại khi có nước sạch, khu chế biến đã vệ sinh, thiết bị hoạt động bình thường và nguyên liệu an toàn. Phải kiểm tra hàng tồn kho, loại bỏ sản phẩm hư hỏng và duy trì đúng điều kiện bảo quản.
Đơn vị tiếp nhận và phân phối hàng hỗ trợ phải kiểm tra nhãn, hạn sử dụng, bao gói và điều kiện vận chuyển; không để sản phẩm hỏng, mốc, dập vỡ hoặc hết hạn đến tay người dân. Ưu tiên thực phẩm ăn ngay, dễ bảo quản và có hướng dẫn sử dụng rõ ràng.
Tăng cường trách nhiệm của cộng đồng và cơ quan chức năng
Chính quyền xã, phường, cơ quan y tế và đơn vị liên quan cần tăng cường truyền thanh cơ sở; hướng dẫn xử lý nước, lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm; kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh, bếp ăn tập thể và điểm tiếp nhận hàng hỗ trợ. Kịp thời phát hiện, xử lý việc kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, quá hạn hoặc không bảo đảm an toàn.
Khi có người buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt hoặc rối loạn ý thức sau ăn uống, cần ngừng dùng thực phẩm nghi ngờ, giữ lại mẫu thức ăn nếu có thể, đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất và báo ngay cho cơ quan y tế địa phương.
Thông điệp cần ghi nhớ
• Ăn chín, uống sôi và sử dụng nước sạch trong ăn uống, chế biến thực phẩm.
• Không sử dụng thực phẩm đã bị ngập nước, hư hỏng, ôi thiu, nấm mốc hoặc hết hạn sử dụng.
• Tuyệt đối không sử dụng gia súc, gia cầm, thủy sản chết do bão lụt hoặc chết không rõ nguyên nhân.
• Kiểm tra kỹ nguồn gốc, nhãn, hạn sử dụng và tình trạng bao gói của thực phẩm, kể cả thực phẩm cứu trợ.
• Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, liên hệ ngay cơ sở y tế hoặc cơ quan chức năng tại địa phương.
Chủ động bảo đảm an toàn thực phẩm trước, trong và sau ngập lụt góp phần phòng ngừa ngộ độc, bệnh truyền qua thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Trịnh Vân